Adından anlaşılacağı üzere, PET/CT, pozitron emisyon tomografisi ve bilgisayarlı tomografinin birleşiminden oluşan bir görüntüleme cihazıdır. PET/CT, tıbbi görüntülemede çığır açmış olup 2000 yılında TIME dergisi tarafından tıp alanında “yılın buluşu” seçilmiştir.
Bilindiği gibi PET, vücuttaki fizyolojik süreçlerin 3 boyutlu bir görüntüsünü veren ve yıllardır kulanılan bir nükler tıp metodudur. Ancak, yeterli anatomik bilgi vermemesi nedeniyle klinik yorum ve lezyonun tam lokalizasyonunun belirlenmesi güçleşmektedir.
PET cihazının CT ile birleştirilmesi bu sorunu ortadan kaldırmaktadır. PET/CT cihazı anatomik ve fizyolojik bilginin tek seansta elde edilmesini sağlar ve tetkikin doğruluğunu artırır. Ayrıca, CT bileşeninin attenüasyon düzeltmesinde kullanılması sonucu tetkik belirgin ölçüde hızlanmıştır. Eski nesil PET tarayıcılar ile 1.5-2 saat süren bir PET tetkiki, yeni nesil PET/CT cihazları ile 20-30 dakikaya kadar inmiştir. Bu özellikle uzun süre hareketsiz duramayacak onkolojik hastalar için büyük ilerleme olmuştur.
PET/CT tetkiki için pozitron yayıcı radyofarmasötikler kullanılmaktadır. Bunlardan en sık kullanılanı, kısaca FDG(florodeoksi glukoz) olarak bilinen 2-floro-2-deoksi D-glukoz’dur. Bir glukoz analogu olan FDG, hücre içine alındıktan sonra hekzokinaz enzimi ile FDG-6-fosfata dönüşür. Ancak, glikolizin diğer aşamalarına ilerleyemez. Tümör hücreleri gibi, yüksek metabolik aktivite gösteren hücrelerde bu mekanizma ile retansiyona uğrar. Elbette metabolik aktivitenin PET/CT tarayıcı tarafından görüntülenebilmesi için FDG’nin bir pozitron yayıcı(Flor-18) ile işaretlenmesi gerekmektedir.
F-18, yarı ömrü yaklaşık 110 dakika olan ve “siklotron” ürünü olan bir radyofarmasötiktir. F-18 elde edildikten sonra, otomatize bir dizi kimyasal reaksiyon ile FDG’ye bağlanır. F-18’in 110 dakikalık yarı ömrü, 18F-FDG’nin taşınma imkanını sağlar. Böylece, siklotronu olmayan ancak PET/CT’si bulunan merkezlere radyoaktif madde taşınabilir.
PET/CT’de kullanılan 82Rb, 11C, 13N gibi radyonüklidler ise, yarı ömürlerinin çok kısa olmaları nedeniyle yalnızca siklotronu olan merkezlerde kullanılabilir ve taşınma imkanı yoktur.
PET/CT için hastaların tetkik öncesi 6 saat süreyle aç olması gerekmektedir. Hastalar, insulin yada oral antidiyabetik dışındaki ilaçlarını alabilirler. Diyabetik hastalarda, endojen glukozun, FDG ile kompetisyona girmesi nedeniyle görüntü kalitesi suboptimal olabilmektedir. Bu nedenle FDG enjeksiyonu öncesi, kan glukoz düzeyi belirlenir ve genellikle 180 mg/dL üzeri kan glukoz düzeylerinde tetkikin yapılması tavsiye edilmez. FDG enjekte edildikten 1 saat sonra PET/CT görüntülemeye başlanır.
PET/CT uygulamalarının büyük çoğunluğu onkoloji alanındadır. Akciğer kanserleri, lenfoma, malign melanoma, baş boyun tümörleri, meme kanseri, kolorektal kanserler, özofagus ve mide tümörleri, jinekolojik kanserler, mezotelyoma, primer kemik tümörleri ve primeri bilinmeyen metastazların teşhis, evrelendirme ve tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde kullanılmaktadır.
PET/CT’nin diğer bir kullanım alanları miyokard enfarktüsü sonrası viyable ancak hiberne doku miktarının belirlenmesidir. Bu endikasyonda PET/CT altın standart olarak kabul edilmektedir.
PET/CT’nin ayrıca nöroloji alanında refrakter epilepsilerde cerrahi şansının değerlendirilebilmesi için epileptik odağın saptanması ve Alzheimer hastalığının erken tanısı gibi kullanımları bulunmaktadır.
PET/CT uygulamalarında yeni radyofarmasötiklerin de kullanıma girmesi ile birlikte endikasyonlar daha da genişleyecektir.
Şu anda sosyal güvenlik kurumu tarafından onaylanan ve ödemesi yapılan endikasyonların listesini görmek için aşağıdaki link’i takip ediniz
http://www.sgk.gov.tr/doc/teblig/SaglikUygulamaTebligi.html
|
